Με τη πάροδο των ετών, η μυική μάζα ελαττώνεται και εμφανίζεται έκπτωση της μυικής ισχύος. Αυτή είναι μία φυσιολογική διαδικασία που εμφανίζεται με το γήρας, ξεκινάει όμως αρκετά νωρίτερα από ότι-ίσως-κάποιος περιμένει.
Τι είναι η σαρκοπενία;
Η απώλεια μυικής μάζας ονομάζεται “σαρκοπενία”. Η σαρκοπενία μπορεί να ξεκινήσει σε άτομα άνω των 35 ετών και προκαλεί μείωση της μυϊκής μάζας κατά 1-2% ανά έτος κατά μέσο όρο. Η διαδικασία αυτή επιταγχύνεται μετά την ηλικία των 60 ετών και τα άτομα χάνουν έως και 3% της μυϊκής μάζας.
Σαρκοπενία & Δυναπενία
Ο όρος της σαρκοπενίας πρέπει να διαχωρίζεται από την έννοια της “δυναπενίας” που σχετίζεται με την απώλεια μυϊκής δύναμης (ισχύος). Η απώλεια μυϊκής μάζας μπορεί να είναι ήπια, μέτρια, σοβαρή ή η μυϊκή μάζα να παραμένει αμετάβλητη, πάντα συγκριτικά με άτομα της ίδιας ηλικίας.
Μείωση μυϊκής μάζας ανά τα έτη
Κατά μέσο όρο, ενήλικες που δεν γυμνάζονται συστηματικά, μπορεί να απωλέσουν μέχρι και 2,5 κιλά καθαρής μυϊκής μάζας ανά δεκαετία. Αυτό μπορεί και να μη γίνει αντιληπτό από πολλούς, ειδικά εάν το σωματικό βάρος κάποιου παραμένει σταθερό και ιδιαίτερα στους πιο ηλικιωμένους, όπου η μείωση της μυϊκής μάζας, συνοδεύεται από αύξηση του λίπους. Οι μυς ταχείας συστολής προσβάλλονται περισσότερο από τους μυς βραδείας ενέργειας, με αποτέλεσμα την έκπτωση μυϊκής ισχύος και ταχύτητας. Έτσι, οι κινήσεις των ατόμων γίνονται πιο αργές και με μικρότερη ένταση.
Μείωση μυϊκής μάζας & καθημερινότητα
Ρικνοί και αδύναμοι μυς συμβάλλουν στην απώλεια της αυτονομίας του ατόμου και την επιδείνωση της ατομικής ευπάθειας. Το άτομο αδυνατεί να τελέσει βασικές δραστηριότητες της καθημερινής ζωής, όπως περπάτημα, προσωπική φροντίδα, ντύσιμο ή έξοδο για αγορές. Αυξάνεται, έτσι, ο βαθμός εξάρτησης των ατόμων με σαρκοπένια από τρίτους, ενώ ταυτόχρονα, επιβαρύνεται σημαντικά η ποιότητα ζωής τους.
Αυξημένη θνητότητα και αναπηρία εμφανίζεται μέχρι και 4.6 φορές περισσότερο σε άτομα με μέτριο έως σοβαρό βαθμό σαρκοπενίας συγκριτικά με εκείνα που έχουν φυσιολογική μυϊκή μάζα. Η μυϊκή αδυναμία, επίσης, συμβάλλει σε διαταραχές ισορροπίας και κινητικότητας, ενώ πολύ συχνά οδηγεί σε πτώσεις και τραυματισμούς. Ένας σε κάθε 3 ενήλικες άνω των 65 ετών θα βιώσει μία πτώση κάθε χρόνο. Οι πτώσεις συχνά συνοδεύονται από κατάγματα οστών, κρανιο-εγκεφαλικές κακώσεις, εισαγωγή σε νοσοκομεία, μεταφορά σε ιδρύματα αποκατάστασης, ακόμη και θάνατο από επιπλοκές.
Μελέτες για την μείωση της μυϊκής μάζας
Πρόσφατες μελέτες, έχουν αναδείξει το ρόλο και άλλων παραγόντων όπως των προβληματικών μιτοχονδρίων (το μέρος όπου κάθε κύτταρο παράγει την ενεργειά του) στους μυς, αλλά και της ανεπάρκειας των νευρο-μυικών κυκλωμάτων που μπορεί να οδηγήσει σε μυϊκή ατροφία.
Η απάντηση στο πρόβλημα της σαρκοπενίας βρίσκεται στη σωματική άσκηση και μυική ενδυνάμωση. Η άσκηση μπορεί να αναστρέψει την απώλεια μυών ταχείας συστολής, να μειώσει την απώλεια “καλών” μιτοχονδρίων και να αυξήσει τον αριθμό των ενεργών νευρο-μυικών συνάψεων. Έτσι, βελτιώνονται η μυική μάζα και ισχύ, η ισορροπία κατά τη βάδιση και η λειτουργικότητα του ατόμου. Προάγεται η ατομική ανεξαρτησία και επιτυγχάνεται μία καλύτερη ποιότητα ζωής.
«Μαργαριτάρια γνώσης»
- Η μυική μάζα και αδυναμία είναι αναστρέψιμες εκδηλώσεις εάν διαγνωσθούν εγκαίρως
- Η σωματική άσκηση και μυική ενδυνάμωση αποτελούν τη βάση θεραπείας, ενώ δίαιτες πλούσιες σε πρωτείνη και τα συμπληρώματα βιταμίνης D μπορούν να φανούν ωφέλιμα σε κάποια άτομα
- Η απώλεια μυικής μάζας και δύναμης δεν είναι έννοιες συνώνυμες με το γήρας
Βιβλιογραφία
- Harvard Health Publishing
https://www.health.harvard.edu - Cruz-Jentoft AJ et al Sarcopenia: revised European consensus on definition and diagnosis Age and Ageing, Volume 48, Issue 1, January 2019, Pages 16–31, https://doi.org/10.1093/ageing/afy169
- Dent E et al International Clinical Practice Guidelines for Sarcopenia (ICFSR): Screening, Diagnosis and Management J Nutr Health Aging. 2018;22(10):1148-1161. doi: 10.1007/s12603-018-1139-9.PMID: 30498820